Yabancı Uyruklu Eşle Boşanma: MÖHUK ve Yetkili Mahkeme

Anahtar Kelimeler: yabancı ile boşanma, tanıma tenfiz, Bodrum boşanma avukatı, MÖHUK, uluslararası boşanma

Bodrum, hem yerleşik yabancı nüfus hem de Türk vatandaşlarının yabancılarla evlilik yaptığı bölgeler arasında yer alır. Bu durum, yabancı uyruklu eşle yaşanan boşanma davalarını sıklıkla gündeme getirir. Uluslararası unsurlu boşanmalarda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) belirleyici rol oynar. Bu yazıda yabancı uyruklu eşle boşanmanın temel ilkelerini anlatıyoruz.

Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

MÖHUK m.14 uyarınca; boşanma ve ayrılık sebeplerine ve hükümlerine, eşlerin müşterek milli hukuku uygulanır. Eşler farklı vatandaşlıklara sahipse müşterek mutad mesken hukuku, bunun yokluğunda Türk hukuku uygulanır. Bodrum’da yaşayan yabancı uyruklu çiftler için genellikle müşterek mutad mesken olarak Türkiye gösterilir ve Türk hukuku uygulama alanı bulur.

Yetkili Mahkeme

Türk Aile Mahkemelerinin uluslararası unsurlu boşanma davalarında yetkili olması için; davalı ya da davacının Türkiye’de yerleşim yeri bulunması, son müşterek konutun Türkiye’de bulunması veya Türk vatandaşlığı bulunması yeterlidir. Bodrum’da ikamet eden yabancı eşler için yetkili mahkeme Bodrum Aile Mahkemesi olur.

Yabancı Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması

Yurtdışında verilen bir boşanma kararının Türkiye’de hüküm ifade edebilmesi için ‘tanıma ve tenfiz’ davası açılması gerekir. Tanıma davası; yabancı boşanma kararının nüfus kaydına işlenmesini sağlar. Tenfiz davası ise yabancı kararda yer alan nafaka, mal paylaşımı gibi edim hükümlerinin Türkiye’de icra edilebilmesi için açılır. Mahkemenin yetkisi, taraflar arasındaki anlaşmaya da bağlı olabilir; Türk kamu düzenine açıkça aykırı kararlar tanınmaz.

Velayet ve Çocuklarla İlgili Hükümler

Müşterek çocukların velayeti, vatandaşlıkları ve mutad mesken hukuku çerçevesinde değerlendirilir. Çocuk Türkiye’de yaşıyor ise Türk hukuku öncelikli olarak uygulanır. Uluslararası çocuk kaçırma şüphesi olan durumlarda 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi devreye girer ve çocuk; mutad mesken ülkesine iadesi için özel prosedürler işler.

Mal Paylaşımı

MÖHUK m.15 uyarınca evliliğin mal rejimi; eşlerin evlilik tarihindeki müşterek milli hukukuna, yoksa müşterek mutad mesken hukukuna tabidir. Eşler, anlaşarak Türk hukukunun veya bulundukları ülke hukukunun uygulanmasını da seçebilirler. Türk hukuku uygulandığında 2002 sonrasındaki evliliklerde edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir.

Nafaka Konusunda Özel Sorunlar

Yabancı uyruklu eşten nafaka tahsili, eş Türkiye’de mal varlığına sahip değilse uluslararası icra mekanizmalarını gerektirebilir. Bu da; yabancı kararın o ülkede tenfiz edilmesini ve icra prosedürünün orada işletilmesini gerektirir. Süreç uzun ve maliyetli olabilir.

Sonuç

Yabancı uyruklu eşle boşanma; pek çok hukuk sisteminin kesişiminde duran, çok katmanlı bir süreçtir. Uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme, çocuğun velayeti, mal paylaşımı ve yurtdışı kararların tanınması gibi konular özellikle dikkat gerektirir.