Vesayet Hukuku • TMK m.440 ve 444
Vesayette E-Satış Dönemi: Vesayet Altındaki Kişinin Malları Artık UYAP Portalında Satılacak
31 Ekim 2026’dan itibaren vasi, mahkemenin görevlendirdiği bir kişi önünde yapılan klasik açık artırmayı değil, elektronik satış portalını kullanacak. Onama süresi de kanunda: ihale gününden itibaren on gün.
Vesayet altındaki bir kişinin — kısıtlı bir yetişkinin veya velayet altında bulunmayan bir küçüğün — malvarlığı, vasi tarafından yönetilir. Ancak vasi bu malları dilediği gibi elden çıkaramaz: taşınmaz satışı, ancak vesayet makamının talimatıyla ve vesayet altındaki kişinin menfaati gerekli kıldığı hâllerde mümkündür.
7589 sayılı Kanunun 11 ve 12. maddeleri, bu satışların usulünü değiştirdi. Değişiklik 31 Temmuz 2026’da değil, yayımdan üç ay sonra — 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girecektir.
1Taşınmazlar: TMK m.444/2’nin yeni hali
TMK m.444/2 (7589 s.K. m.12 ile değişik)
“Satış, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılır ve ihale vesayet makamının onamasıyla tamam olur; onamaya ilişkin kararın ihale gününden başlayarak on gün içinde verilmesi gerekir.”
Yürürlük: 31.10.2026
Eski metinde satış, “vesayet makamının bu iş için görevlendireceği bir kişi tarafından vasi de hazır olduğu hâlde açık artırmayla” yapılıyordu. Yeni metinde bu fiziksel artırma usulü yerini elektronik satış portalına bırakmıştır.
Maddenin birinci fıkrası ve üçüncü fıkrası değişmemiştir. Yani:
- Satış, yine ancak vesayet makamının talimatı uyarınca ve vesayet altındaki kişinin menfaati gerekli kıldığı hâllerde mümkündür.
- Denetim makamı, istisnaî olarak özel durumları, taşınmazın niteliğini veya değerinin azlığını göz önüne alarak pazarlıkla satışa da karar verebilir. Bu yetki korunmuştur — düşük değerli veya niteliği gereği artırmaya elverişsiz taşınmazlarda bu yol hâlâ açıktır.
2Taşınırlar: TMK m.440’a eklenen ibare
Değişiklik burada daha küçük ama aynı yöndedir. TMK m.440/1’in birinci cümlesine “talimat uyarınca,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalında” ibaresi eklenmiştir.
Maddenin yeni okunuşu şöyledir: vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirirse değerli şeylerin dışındaki taşınırlar, vesayet makamının vereceği talimat uyarınca, UYAP’a entegre elektronik satış portalında açık artırma ile satılır.
Hâkim, özel durumları, taşınırın niteliğini veya değerinin azlığını göz önüne alarak pazarlıkla satışa da karar verebilir. Ayrıca vesayet altındaki kişinin kendisi veya ailesi için özel bir değer taşıyan şeyler, zorunluluk olmadıkça satılamaz. Bu koruma hükmü değişmemiştir ve uygulamada sıkça gözden kaçmaktadır.
3Onama süresi neden önemli?
Yeni metin, ihalenin vesayet makamının onamasıyla tamam olacağını ve onama kararının ihale gününden başlayarak on gün içinde verilmesi gerektiğini açıkça düzenlemektedir. Bu, eski metinde de bulunan bir kuraldı; ancak elektronik satış sistemine geçişle birlikte takvimin işletilmesi çok daha katı hâle gelmektedir.
Pratik sonuç şudur: ihaleden sonra dosyanın on gün içinde vesayet makamının önüne gitmesi ve karar çıkması gerekir. Vasi olarak bu süreyi takip etmek doğrudan sizin sorumluluğunuzdadır. Gecikme, ihalenin tamamlanmasını engelleyebileceği gibi vesayet altındaki kişinin zararına da yol açabilir.
Vasi için yapılacaklar listesi
Satış öncesi
- Satışın vesayet altındaki kişinin menfaatine olduğunu belgelerle ortaya koyun (bakım masrafı, vergi yükü, atıl durum, değer kaybı riski)
- Vesayet makamından talimat kararını alın; talimat olmadan satış işlemi yapmayın
- Kıymet takdirini ve ilan sürecini takip edin
- İhale sonrası onama için on günlük süreyi takviminize işleyin
Sık yapılan hatalar
Kaçınılması gerekenler
- Talimat kararı alınmadan alıcıyla bağlayıcı sözleşme yapmak
- Ailevî değeri olan eşyayı zorunluluk olmaksızın satmak
- Onama süresini kaçırmak
- Satış bedelinin yatırılması ve hesap verme yükümlülüğünü ihmal etmek
4Geçiş hükmü: hangi satış eski usule tabi?
7589 s.K. Geçici m.1/5
“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 440 ıncı ve 444 üncü maddelerinde yapılan değişiklikler, açık artırma suretiyle satışına karar verilip de bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmaz. Bu açık artırmalar bakımından değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.”
Ölçüt yine ilan tarihidir. 31 Ekim 2026’dan önce ilanı yapılmış bir açık artırma, eski usulle — yani vesayet makamının görevlendirdiği kişi tarafından, vasi de hazır olduğu hâlde — tamamlanır. Bu tarihten sonra ilan edilecek artırmalar elektronik satış portalında yapılacaktır.
Elinizde satışına karar verilmiş ama henüz ilanı yapılmamış bir vesayet dosyası varsa, ilanın hangi tarafta kalacağını bilerek planlama yapmanız gerekir. İlanın 31 Ekim öncesine mi sonrasına mı denk geleceği, izlenecek usulü tamamen değiştirir.
5Vesayet makamı ve denetim makamı: kim ne yapar?
Türk Medenî Kanunu vesayet işlerinde iki ayrı merci öngörür ve satış sürecinde ikisinin de rolü vardır:
| Merci | Mahkeme | Satıştaki rolü |
|---|---|---|
| Vesayet makamı | Sulh hukuk mahkemesi | Satış talimatını verir; ihaleyi onar (onama kararı ihale gününden itibaren 10 gün içinde) |
| Denetim makamı | Asliye hukuk mahkemesi | İstisnaen, özel durumlar veya değerin azlığı nedeniyle pazarlıkla satışa karar verebilir |
Vasi bakımından bunun anlamı şudur: satış sürecinin her aşamasında bir mahkeme kararına dayanmanız gerekir. Vesayet hukukunda vasinin takdir yetkisi, olağan yönetim işleriyle sınırlıdır; taşınmaz satışı olağan yönetim işi değildir.
6Bodrum’da vesayet dosyaları: neden sık gündeme geliyor?
- Yaşlı nüfus ve bakım ihtiyacı. İleri yaştaki kişiler için açılan vesayet dosyalarında, bakım ve sağlık giderlerinin karşılanması amacıyla taşınmaz satışı sıkça gündeme gelir. Menfaat şartının bu dosyalarda somut belgelerle ortaya konulması gerekir.
- Miras ve paylı mülkiyet. Vesayet altındaki kişi bir taşınmazda paydaşsa, ortaklığın giderilmesi davası ile vesayet hukuku kuralları iç içe geçer. Böyle dosyalarda satışın hangi usule tabi olduğu ayrıca değerlendirilmelidir.
- Yabancı unsurlu dosyalar. Bodrum’da yabancı uyruklu kısıtlılar veya yurt dışında yaşayan yakınlar bakımından tebligat ve yetki meseleleri süreci uzatabilir.
- Vasinin hesap verme yükümlülüğü. Satış bedelinin nasıl değerlendirildiği, vesayet makamına sunulacak hesapta ayrıca denetlenir. Satış işleminin usulüne uygunluğu kadar, sonrasındaki mal yönetimi de sorumluluk doğurur.
Sıkça Sorulan Sorular
Vasi olarak vesayet altındaki kişinin evini satabilir miyim?
Kendi başınıza satamazsınız. Taşınmaz satışı ancak vesayet makamının talimatı uyarınca ve vesayet altındaki kişinin menfaati gerekli kıldığı hâllerde mümkündür. 31 Ekim 2026’dan itibaren satış, UYAP’a entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılacak ve ihale vesayet makamının onamasıyla tamam olacaktır.
Pazarlıkla satış hâlâ mümkün mü?
Evet. Denetim makamı, istisnaî olarak özel durumları, taşınmazın niteliğini veya değerinin azlığını göz önüne alarak pazarlıkla satışa karar verebilir (TMK m.444/3). Taşınırlarda ise aynı ölçütlerle hâkim pazarlıkla satışa karar verebilir (TMK m.440/1). Bu yetkiler değişiklikten etkilenmemiştir.
Onama kararı on gün içinde verilmezse ne olur?
Kanun, ihalenin vesayet makamının onamasıyla tamam olacağını ve onama kararının ihale gününden başlayarak on gün içinde verilmesi gerektiğini düzenlemektedir. Sürenin işletilmesi dosyanın takibiyle doğrudan ilgilidir; gecikmenin sonuçları somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Vasi olarak bu süreyi takip etmek ve gerekirse mahkemeyi harekete geçirmek sizin sorumluluğunuzdadır.
Satışına karar verilmiş dosyam var, hangi usul uygulanacak?
Belirleyici olan ilan tarihidir. 31 Ekim 2026’dan önce ilanı yapılmış açık artırmalarda eski hükümler uygulanmaya devam eder. İlan bu tarihten sonra yapılacaksa elektronik satış portalı usulü geçerli olur.
Vesayet altındaki kişinin ailevî değeri olan eşyası satılabilir mi?
Kural olarak hayır. TMK m.440/2 uyarınca vesayet altındaki kişinin kendisi veya ailesi için özel bir değer taşıyan şeyler, zorunluluk olmadıkça satılamaz. Bu hüküm değişmemiştir ve satış talebine karşı ileri sürülebilecek önemli bir korumadır.
Vesayet makamı hangi mahkemedir?
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir. Satış talimatını ve ihalenin onanmasını vesayet makamı; istisnaî pazarlıkla satış kararını denetim makamı verir.
Vesayet dosyanızda satış gündemde mi?
Menfaat şartının belgelendirilmesi, talimat kararının alınması, ilan takviminin planlanması ve onama sürecinin takibi — vasinin sorumluluğu bu adımların her birinde devam eder. Bodrum ve çevresindeki vesayet, kayyımlık ve kısıtlılık dosyalarınız için Özgün Hukuk ve Danışmanlık’a ulaşabilirsiniz.
İletişime GeçinAv. Kaan Özgün — Bodrum
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kanun metni için 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete ile 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu esas alınmıştır. Somut dosyanız için avukatınıza danışınız.