İdare Hukuku • Su Aboneliği
Kiracıyım, Su Aboneliği İçin Hangi Belgeleri Vermek Zorundayım?
Yeni bir eve taşındınız ve su aboneliğini üzerinize almak istiyorsunuz. Gişede tapu, kira sözleşmesinin her sayfasının imzalı aslı, numarataj yazısı, mal sahibinin muvafakatnamesi isteniyor ve iş günlerce uzuyor. Oysa kiracılar için mevzuatın temel kuralı açık: beyan esastır, belge istenmez.
Muğla’da su ve atık su aboneliklerini Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı MUSKİ yürütür. Abonelik açma, devralma ve kapatma işlemlerinde hangi belgelerin istenebileceği ise idarenin takdirine bırakılmış değildir. Bunu belirleyen üst düzenleme, tüm belediyeleri ve bağlı su idarelerini bağlayan bir Bakanlık yönetmeliğidir.
Bu yazı, bir kiracının ya da ev sahibinin gişede karşılaşabileceği talepleri mevzuat karşısında tek tek değerlendiriyor. Amaç bir kurumla tartışmak değil, işleminizi kendi haklarınızı bilerek yapmanızı sağlamak.
1Temel kural: Beyan esastır
Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik m.8/1
“a) Düzenlemeler beyan esas alınacak şekilde hazırlanır. b) Zorunlu olmadıkça, işlemin tekemmülü aşamasına kadar belge talep edilmez. (…) e) Diğer idarelerin elektronik ortamda paylaşıma açtığı bilgi ve belgeler, başvuru sahibinden istenmez. (…) g) Başvuruda istenen belgeler, idarece sayma suretiyle belirtilir. İstenen belgeler arasında, idare tarafından istenecek diğer belgeler veya benzeri belgeler gibi muğlâk ibarelere yer verilmez.”
RG 31.07.2009
Bu genel kuralın su abonelikleri için somutlaştırılmış hâli, Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesidir. Bu madde ilk abonelik, devir ve kapama işlemlerinin hepsini kapsar.
2Tapu ve kira sözleşmesi istenebilir mi?
Su ve Kanalizasyon Yönetmeliği m.5/1-b
“(…) başvuru sahiplerinden mülkiyete, kira sözleşmesine ve mülkiyet ya da mülkiyetin gayri ayni hak sahibinin muvafakatine ilişkin bilgileri belediye veya bağlı kuruluşlarla yaptıkları sözleşmede belirtmeleri istenir. Başvuru sahiplerinin mülkiyet durumuna ilişkin olarak, sözleşmede belirttikleri yazılı beyanları esas alınır. Başvuru sahiplerinin mülkiyete ilişkin hususları belgelendirmeleri amacıyla kendilerinden kira sözleşmesi, tapu sureti veya başkaca bir belge talep edilmez. Buna karşın başvuru sahibinin beyanlarının gerçeğe aykırı olduğunun idarece tespiti halinde (…) kira sözleşmesi veya tapu sureti sunması istenir.”
RG 03.04.2012
Yani kiracı, mal sahibinin kim olduğunu ve kendisinin kiracı olduğunu abonelik sözleşmesine yazarak beyan eder. Kural olarak tapu sureti, kira sözleşmesi ya da ayrı bir muvafakatname istenmez. İdare ancak bu beyanın gerçeğe aykırı olduğunu tespit ederse belge isteyebilir. Belgeyi sunmayan başvuru sahibinin aboneliği iptal edilir.
Gerçeğe aykırı beyanın sonuçları ciddidir. Bu nedenle beyanın doğru olması, belge vermemenin karşılığıdır.
3Diğer sık istenen belgeler
| Talep | Mevzuattaki karşılığı |
|---|---|
| Kimlik fotokopisi | İstenmez. Kimlik bilgisi Kimlik Paylaşım Sistemi’nden teyit edilir. Gerekirse kimliğin gösterilmesi istenebilir (m.5/1-a). |
| Numarataj yazısı | İstenmez. Adres tespit edilemiyorsa numarataj bilgisi belediyenin ilgili biriminden elektronik ortamda alınır (m.5/1-g). |
| Vergi levhası, ticaret sicil gazetesi | İstenmez. Bilgiler sözleşmeye yazılır, gerekirse e-vergi levhası ve sicil gazetesi sorgusuyla teyit edilir (m.5/1-c). |
| İşyeri açma ve çalışma ruhsatı sureti | İstenmez. Bilgi ruhsat veren birimden elektronik ortamda alınır (m.5/1-j). |
| Güvence, kanal katılım ve diğer ödeme makbuzları | İstenmez. Ödeme bilgisi idarece elektronik ortamda kontrol edilir (m.5/1-ğ). |
| Daha önce verilmiş belgeler | Değişmediği beyan edildikçe yeniden istenmez (m.5/1-h). |
| Vekâletname | Vekil işlem yapıyorsa noter onaylı vekâletnamenin aslı gösterilir, fotokopisi kurumca onaylanır. Noter onaylı suret bırakılması istenmez (m.5/1-ı). |
| Belge aslı | Bir belgenin aslı getirildiğinde fotokopisi görevlice tasdik edilir. Ayrıca asıl veya noter onaylı suret bırakılması istenmez (m.5/1-ç). |
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu m.11/3’e göre zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalarda su ve elektrik aboneliklerinde zorunlu deprem sigortasının varlığı ilgili kuruluşça kontrol edilir. Bu kontrol, gerektiğinde elektronik ortamda yapılabilir. Yani DASK talebi meşrudur. Ancak poliçedeki adresin abonelik adresiyle uyuşması, ayrıca belge istemek için kendi başına bir gerekçe değildir.
4İskânı olmayan yazlıklar ve ilk abonelik
İlk su aboneliği, devirden farklıdır. Yönetmelik m.5/1-d’ye göre ilk abonelik için yapı kullanma izni ve harcamalara katılım payının ödenmesi dışında başka bir şart aranmaz. İnşaat hâlindeki yerlerde yapı kullanma izni yerine yapı ruhsatı yeterlidir.
Bodrum’daki birçok eski yazlığın iskânı yoktur. Bu yapılardan imar barışı kapsamında Yapı Kayıt Belgesi alınmış olanlara, talep hâlinde ve ait oldukları abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir (3194 sayılı İmar Kanunu geçici m.16). Yapı kayıt belgesinin sınırları ve iptal riski için: Kapınıza yıkım kararı geldi: ilk 30 gün.
5Eski abonenin borcu size yüklenebilir mi?
Bodrum’da sık yaşanan bir durum: Önceki kiracı borcunu ödemeden gitmiş, yeni kiracıya “önce eski borcu kapatın” deniyor. Bu konuda Denizli’den bir dosya yol gösterici. İdare, bir taşınmaza ait mevcut aboneliğin borcu varken yeni abonelik verilmeyeceğine dair meclis kararına dayanarak başvuruyu reddetmişti. İdare mahkemesi işlemi iptal etti. Gerekçesi şuydu: su kullanımı zorunludur, idare bu hizmette tekel konumundadır ve eski aboneye ait alacağı yasal yollarla borçludan tahsil edebilir. Taşınmazı satın alan, kiralayan ve yeni abonelik isteyenlere eski abonenin borcu ileri sürülemez. Bölge idare mahkemesi kararı onadı, Danıştay da temyiz istemini kesinlik nedeniyle inceleme dışı bıraktı (Danıştay 8. D., 2017/6920 E., 2021/5092 K., 04.11.2021).
Su idarelerinin kendi uygulama yönergelerinde, yabancı uyruklu başvuru sahipleri ya da önceki abonenin borcu bulunan yerler için tapu veya kira sözleşmesi gibi ek belgeler öngörülebiliyor. Bu düzenlemelerin, uyrukluk ayrımı yapmayan Bakanlık yönetmeliğine uygun olup olmadığı tartışmalıdır. Somut başvurunuzda böyle bir gerekçe ileri sürülürse, gerekçenin yazılı olarak verilmesini isteyin.
6Başvurunuz reddedilirse ya da bekletilirse
- Talebi yazılı yapın. Gişede sözlü ret yerine dilekçe verin ve evrak kayıt numarası alın. Dilekçede beyanınızı ve hangi belgenin hangi gerekçeyle istendiğini sorun.
- Gerekçeli cevap isteyin. Belge talebinin hangi mevzuat hükmüne dayandığının yazılı olarak bildirilmesini isteyin. Kamu Hizmetleri Yönetmeliği m.8/1-g’ye göre istenen belgeler tek tek sayılmalıdır, “benzeri belgeler” gibi muğlak ifadeler kullanılamaz.
- İdari başvuru yollarını kullanın. Kurumun kendisine, CİMER’e ve gerekirse Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurabilirsiniz.
- Gerekirse idare mahkemesine gidin. Abonelik talebinin reddi bir idari işlemdir ve iptali idare mahkemesinden istenebilir. Dava açma süresi, işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür. Suyun hayati önemi nedeniyle yürütmenin durdurulması talebi de değerlendirilmelidir.
Kural
Beyan ver, kimliği göster, DASK’ı yaptır
Kiracı olduğunuzu ve mal sahibini abonelik sözleşmesinde doğru beyan edin. Kimliğinizi gösterin. Binanın zorunlu deprem sigortasının geçerli olduğundan emin olun.
Dikkat
Gerçeğe aykırı beyan aboneliği iptal ettirir
Beyan esası, doğru beyan karşılığında tanınmış bir kolaylıktır. İdare beyanın gerçeğe aykırı olduğunu tespit ederse belge ister ve sunulmazsa aboneliği iptal eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Kira sözleşmesinin her sayfası imzalı değil diye işlem yapılmadı. Doğru mu?
Kural olarak kira sözleşmesi istenmez, mülkiyet ve kira bilgisi abonelik sözleşmesinde beyan edilir. Kira sözleşmesi ancak beyanın gerçeğe aykırı olduğu idarece tespit edilirse istenebilir. Bu durumda bile sözleşmenin geçerliliği her sayfanın imzalı olmasına bağlı değildir.
Mal sahibinin gelip tapu göstermesi gerekir mi?
Kural olarak hayır. Mal sahibinin muvafakatine ilişkin bilgi de abonelik sözleşmesinde beyan edilir. Ayrı bir muvafakatname veya tapu sureti istenmez. Site veya apartman ortak alanı aboneliği gibi özel durumlarda farklı belgeler gerekebilir.
Güvence bedeli ne kadar olabilir, ne zaman iade edilir?
Güvence bedeli, abone grubunuzda üç tahakkuk döneminde tüketilen ortalama su miktarının birim fiyatla çarpımını aşamaz. Abonelik sona erdiğinde, borçlar ödendikten sonra, TÜFE’ye göre güncellenmiş bakiye en geç on beş gün içinde iade edilir. İade için borcun ödenmesi dışında koşul ileri sürülemez ve belge istenemez (Yönetmelik m.5/1-k).
Yabancı uyruklu kiracıyım. Farklı belgeler istenebilir mi?
Bakanlık yönetmeliği belge istenmemesi kuralında uyrukluk ayrımı yapmaz. Bazı idarelerin iç düzenlemelerinde yabancılar için ek belgeler öngörülmüştür ve bunların üst normlara uygunluğu tartışmalıdır. Pratikte ikamet izni ve kira sözleşmesini yanınızda bulundurmanız işlemi hızlandırabilir. Talep edilen belgenin dayanağını yazılı olarak sorabilirsiniz.
Eski kiracının borcu yüzünden su kesildi. Ne yapabilirim?
Abonelik sözleşmesi kişiye bağlıdır ve borç, kural olarak sözleşmenin tarafı olan eski aboneye aittir. İdare mahkemesi bir kararında eski abonenin borcunun yeni aboneye ileri sürülemeyeceğini kabul etmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kendi adınıza abonelik başvurusu yapın, ret hâlinde yazılı gerekçe isteyin.
Abonelik işleminiz takıldı mı?
Yazılı başvuru, gerekçeli ret talebi ve gerekirse idari yargı yolu, belge taleplerinin mevzuata uygunluğunu denetlemenin yollarıdır. Bodrum ve çevresindeki kira ve idare hukuku uyuşmazlıklarınız için Özgün Hukuk ve Danışmanlık’a ulaşabilirsiniz.
İletişime GeçinAvukat Kaan Özgün — Turgutreis / Bodrum
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat için Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in mevzuat.gov.tr’deki güncel metinleri, içtihat için anılan Danıştay kararı esas alınmıştır. İdarelerin iç düzenlemeleri değişebilir; işlem öncesinde güncel durum teyit edilmelidir.