Sosyal Medyada Hakaret: TCK m.125 ve Ekran Görüntüsü Delili

Anahtar Kelimeler: sosyal medya hakaret, Instagram hakaret davası, TCK 125, internetten hakaret

Sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte hakaret suçlamaları da büyük ölçüde dijital ortama taşınmıştır. Facebook, Instagram, X (Twitter) ve TikTok gibi platformlardaki paylaşımlar veya yorumlar; TCK m.125 kapsamında hakaret suçu sayılabilir. Bu yazıda sosyal medyadan hakaret suçunun unsurlarını, delil yönünü ve şikayet sürecini açıklıyoruz.

TCK m.125 Hakaret Suçunun Unsurları

Hakaret suçu; bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırmaktır. Suçun oluşması için isnat edilen olgunun yalan olması şart değildir; gerçek bir olgu da kişiyi küçük düşürür nitelikteyse hakaret oluşturabilir. Kamu görevlilerine görevleri sebebiyle yapılan hakaret, alenen işlenen hakaret ve dini, siyasi, sosyal nedenlerle yapılan hakaret; nitelikli haller olarak daha ağır cezayı gerektirir.

Matufiyet Şartı: Kime Yönelik Olduğu Belli mi?

Hakaret suçunun en önemli unsurlarından biri ‘matufiyet’tir; yani sözün belirli bir kişiye yönelik olmasıdır. İsim verilmeden yapılan paylaşımlarda dahi kişinin tarif veya bağlamdan açıkça anlaşılması halinde matufiyet sağlanmış sayılır. Buna karşılık çok genel ifadeler, herhangi bir kişiye yöneltilmediği takdirde hakaret suçunu oluşturmaz. Örneğin ‘çevremdeki sahtekarlar’ gibi genel ifadeler tek başına suç oluşturmaz; ancak yorumun bağlamı belirli bir kişiyi işaret ediyorsa durum değişir.

Ekran Görüntüsü Delil Sayılır mı?

Ekran görüntüsü (screenshot), sosyal medya hakaret davalarında en sık başvurulan delildir; ancak tek başına yeterli olmayabilir. Yargıtay’ın bazı kararlarında ekran görüntüsünün manipüle edilebilir nitelikte olduğu, hesabın gerçekten o kişiye ait olduğunun ve paylaşımın gerçekten o tarih ve içerikte yapıldığının başkaca delillerle desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu nedenle ekran görüntüsünün noter tespitiyle desteklenmesi, sosyal medya platformundan IP sorgusu yapılması ve gerekirse adli bilişim raporu alınması faydalı olur.

Şikayet Süresi: 6 Ay

Hakaret suçu, kamu görevlisine karşı görevi nedeniyle işlenmediği sürece şikayete bağlıdır. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayet hakkını kullanmalıdır. Bu süre içinde şikayet edilmezse soruşturma başlatılamaz. Bilmeden geçirilen bu süre, hak kaybına yol açar.

Cezanın Sonuçları ve Erteleme

TCK m.125 uyarınca verilen ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Mahkûmiyet halinde HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) talep edilebilir; ancak Anayasa Mahkemesi’nin 2024 tarihli iptal kararı sonrası HAGB rejimi yeniden düzenlenmiş olup güncel durum dava aşamasında değerlendirilmelidir.

Sonuç

Sosyal medya hakaret davaları, hem mağdur hem de fail açısından dikkat gerektirir. Mağdur; delillerini hızla ve usulüne uygun şekilde toplamalı, 6 aylık şikayet süresini kaçırmamalıdır. Fail durumundaki kişi ise paylaşımın bağlamını, ifade özgürlüğü sınırlarını ve matufiyet eksikliğini savunma argümanı olarak değerlendirmelidir.